Volle kerk bij Thema-avond over 150 jaar Drachtster Courant en fotoboek Smallingerland in oude beelden

26 mei 2014 was een bijzonder feestelijke dag: de Drachtster Courant bestond precies op die dag 150 jaar en het fotoboek Smallingerland in oude beelden kwam uit. Beide onderwerpen kwamen die maandag op onze thema-avond aan bod. En wat ligt meer voor de hand dan dat we de Drachtster Courant zelf aan het woord (en beeld!) laten over deze avond? Daarvoor: klik hier

 

 

 

Pas verschenen: Laweiboekje en magazine 33!

Waar anders dan in De Lawei kon het boekje van Roel Oostra over de eerste 25 jaar van De Lawei zijn première beleven? Dat gebeurde dan ook, op woensdagavond 5 februari 2014. Wethouder van (onder meer) Cultuur Nieske Ketelaar reikte twee eerste  exemplaren uit, aan oud-directeur Roel Oostra en aan de huidige directeur Stef Avezaat.

SE-Lawei-boekje-omslag-voor-HR-355px

Onder de titel Theater in de groei trekt op de 48 pagina's niet alleen een bonte stoet artiesten en hoogwaardigheidsbekleders voorbij, maar wordt ook, met de nodige humor, gewag gemaakt van het reilen en zeilen én van de formidabele groei in die periode (1960-1985). Het is voor de helft een leesboekje, want er valt ook veel te zien, daar zorgen de ongeveer honderd foto's en andere illustraties voor.

SE-Lawei-5feb2014-Roel-470px JWA1426

SE-Lawei-5feb2014-Stef-470px JWA1434

Waren er in de jaren van Roel Oostra al drie grote verbouwingen, nu wordt er hard gewerkt aan de vierde. Stef Avezaat vertelde enthousiast over het ontwerp en de ideeën die daaraan ten grondslag liggen. Vooral qua logistiek en eenheid binnen het theater gaat er veel veranderen. De zogenoemde slagader speelt daarin een letterlijk centrale rol. Aan die slagader komen natuurlijk de bestaande zalen en de Meldij te liggen, maar ook de nieuwe vlakke-vloerzaal. Met deze ingrijpende modernisering en uitbreiding is De Lawei weer helemaal bij de tijd.

(Het boekje is verkrijbaar bij boekhandel Van der Velde in Drachten en bij de kassa van De Lawei. Het kost € 5,--.)

 

Daarna was het woord aan Bé Lamberts voor zijn boeiende verhaal over de Wederopbouw in Drachten. Hij maakte, mede aan de hand van veel foto's, duidelijk dat het Drachten van nu zijn karakter en structuur aan die periode van na de Tweede Wereldoorlog to circa 1965 te danken heeft. Dat uit zich niet alleen in de vele nieuwe wijken, maar ook in de gebouwen, groot en klein, industriepanden, kerken, scholen, winkels, woningen, De Lawei (!), maar bijvoorbeeld ook transformatorhuisjes. Voor velen van de ongeveer 130 aanwezigen was het in de bovenzaal van De Lawei dan ook vaak een feest van herkenning, maar ook: dat was mij nog nooit eerder zo opgevallen. Al met al een geslaagde thema-avond!

SE-Lawei-5feb2014-Bé-470px JWA1447

SE-Lawei-5feb2014-Publiek-470px JWA1450 kopie

Maar niet alleen het Laweiboekje kwam uit, ook magazine nr 33 is verschenen. Natuurlijk krijgen alle donateurs dat, en bovendien als extraatje gratis Theater in de groei. Nog geen donateur: als u het nu wordt, krijgt u niet alleen het Laweiboekje, maar kunt u ook nog een welkomstcadeautje uitkiezen. En dat voor slechts € 10,-- (minimumdonatie in Smallingerland en Opsterland) of € 16,-- (minimumbedrag buiten de twee genoemde gemeenten – postbezorging) per jaar. Via de knop Over ons/Donateurs kunt u zich aanmelden als donateur. Alvast welkom!

In deze jongste editie van ons blad weer mooie artikelen, over onder meer het Armhuis, de Jan Durkspolder, opgroeien bij de Skieppedraai en een Kerken- en Kroegentocht! Plus twee studenten van de NHL over 'hun' app die ze voor ons gemaakt hebben. (U kunt hem vinden onder app.smelneserfskip.nl)

M33-1-470px

Magazine nummer 32 is uit

Op 4 oktober is ons nieuwe magazine (nummer 32) verschenen, opnieuw 32 pagina's dik. Hierin veel wetenswaardigheden over de rijke historie van Smallingerland. Onder meer over vijftig jaar parochiekerk in Drachten. Voorts een artikel met een uitgebreide uitleg over het zeer fraaie Van Haersrmavenster in de middeleeuwse kerk van Oudega.

Ook is hierin een fotogalerij opgenomen van de 46 nieuwe gemeentelijke monumenten en wordt verslag gedaan van de op 14 en 15 september gehouden Open Monumentendag.

Samen met de hierboven niet genoemde artikelen zorgt dit alles voor weer een zeer lezenswaardige en boeiende editie van ons magazine.                

    

Friesland op de kaart

Op 19 september heeft Tresoar de website www.frieslandopdekaart.nl gelanceerd. Het is een fraaie en informatieve site met heel veel historische topografische kaarten, de moeite waard om er in te grasduinen. Daarbij is het onder meer mogelijk om een oude kaart over Google maps te leggen. Door de onderlinge transparantie te wijzigen wordt zichtbaar hoe het nu ten opzichte van vroeger is veranderd. (HisGis-gebruikers kennen deze functionaliteit al, maar hier is het veel uitgebreider en met Google Earth als onderlegger nog weer meer.)

 

Fopdk-openingsscherm-470px

 

Bovendien is die kaartenschat ook toegankelijk via www.frieslandwonderland.nl (tab: Dorpen en Steden). De bonus hier is dat er aan elke plaats in Friesland nog allerlei andere informatie is gekoppeld, zoals de teksten en foto's uit het boek van Peter Karstkarel 419 x Friesland, oude en actuele foto's, toeristische wetenswaardigheden, enzovoort.

Hieronder volgt de door Tresoar verstrekte beschrijving van dit project:

Tresoar beheert een schat aan materiaal over de geschiedenis van Fryslân en wil dat materiaal voor een breed publiek toegankelijk maken. Naast de traditionele manier (via exposities, publicaties, etc.) gebeurt dat in toenemende mate ook digitaal en online: via de eigen website, maar ook via websites van derden en online platforms.


FrieslandWonderland

Een voorbeeld van zo’n online platform is FrieslandWonderland. DeeEnAa, het bedrijf dat het platform beheert, verzamelt en produceert cultuurhistorische en toeristische informatie over Fryslân. Het materiaal wordt geografisch en thematisch geordend en opgeslagen in een centrale database. Via een koppeling aan de database wordt informatie uit FrieslandWonderland getoond in een groeiend aantal websites van derden. Vooral organisaties en bedrijven in de toeristische sector maken gebruik van de database, maar ook zo’n 100 dorpen hebben hun website gekoppeld aan FrieslandWonderland.


Historisch kaartmateriaal


Oude kaarten en plattegronden spreken tot de verbeelding. Ze vertellen veel over de geschiedenis van de streek of de plaats die er op afgebeeld wordt. En in reactie op de globaliserende wereld waar nieuwe ontwikkelingen elkaar steeds sneller opvolgen, raken steeds meer mensen geïnteresseerd in die regionale of lokale geschiedenis. Eén en ander verklaart de groeiende belangstelling voor historisch kaartmateriaal.


Fryslân op de Kaart

Tresoar beschikt over een enorme verzameling historische kaarten. Een deel daarvan is al langer in gedigitaliseerde vorm beschikbaar en te bekijken via de eigen website. Via het project Fryslân op de Kaart zijn nu zo’n 270 kaarten en plattegronden op een nieuwe, unieke manier ontsloten voor een breder publiek.

Extra dimensies

In het kader van Fryslân op de Kaart is een nieuw thema toegevoegd aan FrieslandWonderland. Bij alle, meer dan 400 plaatsen worden onder Historisch Kaartmateriaal de betreffende fragmenten getoond van vier verschillende historische kaartseries, gevolgd door een beeld van de actuele situatie. Op die manier is zowel een lokale dimensie als een tijd-dimensie toegevoegd. Daarmee is de verbeeldingkracht van het kaartmateriaal verder vergroot.
Indien beschikbaar voor de betreffende plaats wordt behalve de serie fragmenten ook ander, meer specifiek kaartmateriaal getoond.


Google Maps en Google Earth

De dimensie ‘tijd’ is ook nog op een andere manier toegevoegd: iedere kaart kan in Google Maps getoond worden als een ‘overlay’ die door de gebruiker meer of minder transparant gemaakt kan worden. Door ze te ‘georefereren’ zijn de oude kaarten eerst zo nauwkeurig mogelijk op de huidige ondergrond gelegd. Met de variabele doorzichtigheid van de overlay kunnen de verschillen tussen de vroegere en de huidige situatie heel gemakkelijk getraceerd worden.
In Google Maps kan steeds maar één kaart tegelijk getoond worden. Om die reden is ook de mogelijkheid gecreëerd om de kaarten te importeren in Google Earth. In die (gratis) applicatie kan de gebruiker wél verschillende kaarten tegelijk openen en kunnen bijvoorbeeld meerdere kaarten van hetzelfde gebied over elkaar heen gelegd worden.


Wat en waar

Atlassen Schotanus en Eekhoff
Vanzelfsprekend zijn de prachtige grietenij-kaarten uit de atlassen van Schotanus (begin achttiende eeuw) en Eekhoff (midden negentiende eeuw) onderdeel van Fryslân op de Kaart. Uit die kaarten zijn de eerste twee fragmenten ‘geknipt’ van de fragmenten-serie voor iedere Friese plaats.


Topografische kaarten

De andere twee fragmenten in elke serie zijn afkomstig van de Chromotopografische Kaart des Rijks (de zogenaamde Bonnebladen; schaal 1:25.000, periode 1919-1935), repectievelijk de Topografische Kaart van Nederland (1:50.000, periode rond 1950). Voor het actuele beeld is gebruik gemaakt van OpenStreetMap, dat meer up-to-date is dan de satellietbeelden en het kaartmateriaal van Google.


Specifieke kaarten

Ook bijna 100, meer specifieke kaarten zijn via Fryslân op de Kaart op geavanceerde wijze ontsloten voor een breed publiek: heel oude én nieuwere stadsplattegronden in soorten en maten, kaarten van veenontginningen, waterstaatkundige kaarten, kadastrale kaarten, uitbreidingsplannen, etc.


Websites

Het resultaat van Fryslân op de Kaart is onder meer te zien op www.frieslandwonderland.nl (Dorpen en steden > [plaatsnaam] > Historisch Kaartmateriaal). Voor de ongeveer 100 dorpen die hun website gekoppeld hebben aan FrieslandWonderland zijn de kaarten waarop het betreffende dorp voorkomt óók ontsloten via de eigen dorpswebsite.
Ook is naar aanleiding van het project een speciale website gemaakt. Op www.frieslandopdekaart.nl kan men niet alleen zoeken op plaats, maar ook op type kaart. Bovendien zijn daar de kml-bestanden te downloaden waarmee de kaarten ook te openen zijn in Google Earth.


Fryslân op de Kaart is mede mogelijk gemaakt dankzij een schenking van de Vrienden van Tresoar.

 

Kerkje Kortehemmen overgedragen

Eerder deze maand (juli 2013) is het Middeleeuwse kerkje te Kortehemmen voor een symbolisch bedrag overgedragen aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken (SAFT). De PKN-gemeente Boornbergum-Kortehemmen kon de kosten van twee rijksmonumenten – de Hervormde kerk in Boornbergum is dat ook – niet meer opbrengen. Het omstreeks 1300 in gothische stijl gebouwde kerkje zal gebruikt worden voor culturele doeleinden, maar daarnaast ook nog steeds beschikbaar zijn voor kerkelijke activiteiten, zoals rouw- en trouw- en gewone diensten. Klik hier voor meer informatie over dit fraaie monument en voor de kerk in Boornbergum uit 1734 hier.

In Smallingerland zijn nu twee rijksmonumentale kerken in bezit van de SAFT. De Hervormde kerk van Rottevalle was in 2011 de eerste. Door hier te klikken vindt u meer gegevens over dit uit 1724 stammende kerkgebouw.

 

Boek Bernardus Nieuwenhuis (Nakke)

Bernardus Nieuwenhuis was er op deze TT-dag (zaterdag 29 juni jl.) misschien zelf niet voor thuis gebleven – hij was een fanatiek bezoeker van dit motor-evenement – maar het uitreiken van het boek over zijn leven en werk trok veel bezoekers naar Drachtstercompagnie. Nakke – onder deze bijnaam was hij in onze contreien bekend – was een veelzijdig man, maar hij heeft toch vooral bekendheid gekregen als schilder. En hij schilderde veel: dat heeft de werkgroep die zijn werken inventariseerde, fotografeerde en in dit boek publiceerde, geweten. Een paar honderd kunstwerken, dachten ze aan het begin. Het werden er meer dan zeshonderd! Het verdient veel Nakke-voorkant-470px JWA9424waardering dat een groep mensen er veel tijd en energie in heeft gestoken om dit interessante stuk locale cultuurhistorie (letterlijk) in beeld te brengen!

Het boek geeft van deze bijzondere, maar toch bescheiden man een mooie karakteristiek: niet alleen van zijn kunstzinnige werk maar ook van zijn leven in, zeker voor de oudere garde, zeer herkenbare situaties en levensomstandigheden.

Het boek kost € 20 en kan besteld worden via dit emailadres: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Uitbreiding gemeentelijke monumentenlijst

De gemeente Smallingerland heeft de monumentenlijst uitgebreid met 46 objecten. Deze objecten stammen vooral uit de tijd van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. Via de link hier kan de aanvullende lijst van de gemeentelijke monumenten worden geraadpleegd. 

In de gemeentelijke Informatiekrant "Breeduit" van 13 juni jl. is hierover het volgende artikel opgenomen:   

46 Nieuwe gemeentelijke monumenten

De monumentenlijst van de gemeente is uitgebreid. In de lijst van 46 nieuw aangewezen monumenten ligt het accent op objecten uit de wederopbouwtijd. In deze periode, na de Tweede Wereldoorlog, ontwikkelde Drachten zich sterk als industriestad. De tijdgeest van de wederopbouw is af te lezen aan de vele woonhuizen, winkels en bedrijfsgebouwen die zijn ontworpen door landelijk bekende architecten, ofdoor de architecten die in de schaduw van bekende tijdgenoten verkeerden. Objecten uit de wederopbouwtijd waren op de monumentenlijst van de gemeente Smallingerland tot dusver ondervertegenwoordigd. Met de aanvullende lijst van 46 gemeentelijke monumenten wordt aan dit gemis tegemoet gekomen. De gemeente vindt het van belang dat het cultureel erfgoed een herkenbare plaats krijgt in de gemeente. Voor het aanwijzen van monumenten heeft de gemeente een beoordelingsysteem gebruikt waarin de volgende criteria van belang zijn: de ruimtelijke- en architectonische, beeldwaarde en de streek- en cultuurhistorische waarde. Op deze manier is een lijst tot stand gekomen met monumenten die cultuurhistorisch en bouwhistorisch representatief zijn voor Smallingerland.

 

 

Geslaagde thema-middag op 15 mei 2013

Op 15 mei 2013 organiseerde Smelne's Erfskip een zeer geslaagde thema-bijeenkomst. Ruim 100 donateurs en andere belangstellenden waren hiervoor naar het gebouw de Rank gekomen. Rasverteller Arjen Bosgraaf schetste in zijn voordracht een levendig beeld van de geschiedenis en de wetenswaardigheden van het "turfschip" Nova Cura eigendom van zijn grootouders Gerben Beijert en Berendtje Boom. Hij putte daarvoor op boeiende wijze uit zijn eigen herinneringen en die van zijn oom Johannes Beijert en zijn in de zaal aanwezige tante Bonnie Woudwijk - Beijert. Zo kregen de aandachtige toehoorders onder andere aan de hand van oude foto's een kijkje in het harde leven van een schippersgezin uit de eerste helft van de vorige eeuw. Verder werden tijdens deze bijeenkomst de eerste exemplaren van het Magazine nr. 31, het speciale skûtsjenûmer, uitgereikt aan vrijwilligers en vertegenwoordigers van organisaties, die aan deze uitgave hebben meegewerkt. Ook iedere aanwezige ontving een exemplaar van dit extra-dikke thema nummer.

03 

Een beeld van de zeer goed bezette zaal van de Rank tijdens de thema-middag.

01 

Arjen Bosgraaf tijdens zijn uiteenzetting over de Nova Cura.

02  

Bonnie Woudwijk - Beijert, schippersdochter op de Nova Cura en geïnterviewde voor het artikel "Oeral thús én nearne thús", krijgt uit handen van Tiny Derks, de voorzitter van Smelne's Erfskip, het eerste exemplaar van het Skûtsjenûmer uitgereikt.   

04  

Ook Pieter Jansma, schipper/eigenaar van het skutsje "De Twa Famkes" en auteur van het artikel over dit schip, dat al sinds 2001 deelneemt aan het IFKS-skûtsjesilen, krijgt een eerste exemplaar van het Magazine overhandigd.   

Thalenpark voorgedragen als rijksmonument!

Minister Bussemaker van Cultuur heeft 89 nieuwe rijksmonumenten voorgedragen. Het zijn (bouw)werken uit de periode 1959-1965, de tijd van de wederopbouw. Het Thalenpark in Drachten staat ook op de lijst! Het is prachtig dat de voordracht van de gemeente, ondersteund door Smelne's Erfskip, tot dit resultaat heeft geleid. Niet geheel toevallig heeft Peter Karstkarel in zijn column in het februarinummer van ons blad het belang van de schepping van Hein Otto nog eens onderstreept. U kunt de PDF van die pagina hier downloaden. 

Formeel is het zo dat de Raad voor Cultuur nog advies uit moet brengen, waarna in het najaar het definitieve besluit valt. Maar we gaan ervan uit dat 'ons' Thalenpark op de lijst blijft staan.

Verdere informatie onder meer op http://nos.nl/artikel/485816-nieuwe-rijksmonumenten-bekend.html

Thalenpark JWA3243-720px

Digitaliseren Drachtster Courant

'Sneupen' in oude kranten levert vaak interessant historisch materiaal op. Maar het is een enorm karwei om de papieren edities uit te pluizen. Vandaar dat inmiddels kranten zoals de Leeuwarder Courant digitaal toegankelijk zijn gemaakt op internet. Ook wij van Smelne's Erfskip maken dankbaar gebruik van die site. Maar nog dichter bij huis hebben we de Drachtster Courant, ook al met een roemrucht verleden, vanaf 1864. En ook met een schat aan historisch interessante artikelen en wetenswaardigheden. De moeite waard om digitaal te ontsluiten. Dat willen we dan ook gaan doen, in samenwerking met Tresoar. Als eerste stap hebben we op 1 maart 2013 alle oude jaargangen opgehaald van het kantoor van NDC in Drachten en overgebracht naar ons kantoor aan de Berglaan (foto). NDC heeft ons de kranten kosteloos ter beschikking gesteld, waarvoor hartelijk dank! 

SE-DC-Transport-002-470px

Nu komt de tweede fase: digitaliseren. Dat moet door een gespecialiseerd bedrijf gebeuren. Want het is niet alleen maar scannen, het moet 'intelligent' gebeuren, zodat de gebruiker aan de hand van (combinaties van) trefwoorden aan de gewenste informatie kan komen. Dat digitaliseren kost natuurlijk geld en we zijn bezig met de fondswerving daarvoor. We hopen u over niet al te lange tijd te kunnen vertellen dat u via internet in alle oude Drachtster Couranten kunt rondneuzen!

Thema-avond over de Tram van weleer groot succes!

Zoveel belangstelling hadden we op dinsdagavond 26 februari 2013 niet verwacht! De grote zaal achter de Zuiderkerk bleek te klein te zijn, zodat we uit moesten wijken naar de kerkzaal. Gelukkig kon dat, maar toen waren er helaas al enkele tientallen bezoekers teruggegaan naar huis. Maar er bleven zo'n 200 over! Die hebben met intensieve belangstelling het verhaal van Jan van Zinderen over de tram van weleer gevolgd. Na de pauze was de beurt aan Klaas de Vries, die voor zijn studie aan de RUG het Philips-lijntje op zijn bedrijfseconomische merites onderzocht. Maar hij liet niet alleen die aspecten zien, maar ook wat er tussen Groningen en Drachten nog te ontdekken valt van de enige treinverbinding (want dat werd het toen er alleen nog goederen vervoerd werden) die Drachten ooit gekend heeft en zal kennen...

SE-Tram-26febr2013-470px JWA8251

Gerealiseerd door Sugarmice